Ogromno prostranstvo otvorene vode pojavilo se usred antarktičke zime, na mestu na kojem bi okean u to doba godine trebalo da bude gotovo potpuno prekriven ledom. Neobična pojava zapanjila je istraživače, a naučnici su sada utvrdili da je do njenog nastanka dovela kombinacija ekstremnog zagrevanja atmosfere i okeana.
Reč je o poliniji – području otvorene vode okruženom morskim ledom, koje se 4. avgusta 2024. godine pojavilo u zalivu Brejd, u istočnom Antarktiku.
Površina otvorene vode dostigla je čak 89.121 kvadratni kilometar, što je gotovo veličina čitave Portugalije!
Satelitski snimci zabeležili su prizor koji je privukao pažnju istraživača. Zaliv Brejd se tokom jula i avgusta uobičajeno nalazi pod debelim slojem zimskog morskog leda, zbog čega je pojava tako velikog prostora otvorene vode bila posebno neobična.
Led se povukao za svega nekoliko nedelja
Podaci sa satelita pokazuju koliko se situacija brzo promenila. Početkom jula 2024. godine led je pokrivao oko 96 odsto posmatranog područja.
Međutim, do 30. jula pokrivenost ledom pala je ispod 25 odsto. Samo nekoliko dana kasnije otvorilo se ogromno prostranstvo vode.
Istraživači su analizirali uslove u atmosferi i okeanu kako bi utvrdili šta je dovelo do ovako nagle promene. Njihovi nalazi ukazuju na kombinaciju izuzetno toplih atmosferskih uslova i zagrevanja okeana, koji su zajedno doprineli povlačenju morskog leda.
Da li ovo znači da je planeta u opasnosti?
Polinije su poznate nauci i mogu nastati pod uticajem različitih procesa, uključujući okeanske struje, vetrove i kretanje toplije vode ispod površine. Ipak, njihova pojava na mestima i u periodima kada se retko javljaju može pružiti važne informacije o promenama u antarktičkom morskom ledu.
Naučnici prate ovakve događaje jer morski led ima važnu ulogu u razmeni toplote između okeana i atmosfere, kao i u funkcionisanju polarnih ekosistema.
Iako je površina ove polinije impresivna, sama pojava ne znači da neposredno preti globalna katastrofa. Za procenu dugoročnih posledica neophodna su dodatna istraživanja i praćenje promena na Antarktiku.
Jedno je sigurno: ovakvi događaji pokazuju koliko se složeni procesi u okeanu i atmosferi mogu brzo odraziti na površinu morskog leda.
Napomena: Polinija nije rupa u Zemljinoj kori niti otvor koji vodi u dubinu okeana, već oblast na kojoj morski led nedostaje ili je znatno proređen.